Smog a mgła w Krakowie – co naprawdę utrudnia loty?

Kraków kojarzy się zimą z dwoma zjawiskami: smogiem i mgłą. Oba ograniczają widoczność, oba pojawiają się w tych samych, bezwietrznych dniach i oba bywają widoczne z okna jako szara zasłona nad miastem. Dla lotnictwa to jednak zupełnie różne rzeczy. Przekierowania samolotów z Balic powoduje mgła, a nie smog — choć jedno i drugie ma wspólne źródło.

Smog, mgła, zamglenie, zmętnienie — czym się różnią?

W potocznym języku wszystko, co ogranicza widoczność, nazywamy „mgłą" albo „smogiem". Meteorologia lotnicza rozróżnia kilka zjawisk i każde ma w depeszach własny kod:

Smog nie jest osobną kategorią w depeszach lotniczych. To zanieczyszczenie powietrza — mieszanina pyłów i gazów pochodzących z działalności człowieka. W zależności od wilgotności i stężenia cząstek w depeszy może pojawić się jako zmętnienie (HZ), dym (FU), a przy dużej wilgotności jego obecność współtworzy zamglenie lub mgłę.

Wspólne źródło: inwersja w kotlinie

Smog i mgła tak często występują razem, bo potrzebują podobnych warunków:

• Brak wiatru — powietrze nie jest wymieniane, więc zanieczyszczenia i wilgoć zalegają przy ziemi.
• Inwersja temperatury — warstwa cieplejszego powietrza nad chłodnym działa jak pokrywa. Nie pozwala zanieczyszczeniom unieść się wyżej i sprzyja nocnemu wychładzaniu, które prowadzi do kondensacji pary wodnej.
• Wysoka wilgotność i chłodna pora roku — w rejonie Krakowa najwięcej dni z mgłą przypada na okres od października do stycznia, czyli na sezon grzewczy.

Ukształtowanie terenu wzmacnia oba zjawiska. Kraków leży w dolinie Wisły otoczonej wzniesieniami, a gęsta sieć rzeczna zwiększa wilgotność powietrza.

Jak zanieczyszczenia łączą się z mgłą

Mgła powstaje, gdy para wodna skrapla się na tzw. jądrach kondensacji — drobnych cząstkach pyłu, soli czy zanieczyszczeń. Według Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej przy bardzo dużym stężeniu cząstek stałych mogą one łączyć się z cząsteczkami wody w większe agregaty, które wyraźnie ograniczają widzialność. Dlatego w smogowe, wilgotne dni granica między zanieczyszczeniem a zamgleniem się zaciera.

W mieście smog, na lotnisku mgła

Lotnisko Kraków-Balice nie leży w centrum miasta, lecz na zachód od niego, poza jego granicami. Ma własny, niekorzystny mikroklimat. Znajduje się w obrębie dna Rowu Krzeszowickiego i doliny Rudawy, w pobliżu kompleksów leśnych i terenów torfowiskowych. Słabe przewietrzanie i duże kontrasty temperatury oraz wilgotności sprawiają, że mgły występują tam często i utrzymują się dłużej niż w samym mieście.

W praktyce oznacza to dwie rzeczy:

• Wysoki poziom smogu w centrum Krakowa nie oznacza, że na Balicach jest mgła — i odwrotnie.
• Mgła nad lotniskiem ma przede wszystkim przyczyny naturalne. Poprawa jakości powietrza w mieście, na przykład po wprowadzeniu w Krakowie zakazu palenia węglem i drewnem od 1 września 2019 roku, nie usuwa problemu przekierowań.

Szczegółowo opisujemy to w artykule Mgła na lotnisku Kraków-Balice — przyczyny i specyfika.

Czy smog może wstrzymać lądowania?

Sam smog rzadko ogranicza widzialność do poziomu, który uniemożliwia lądowanie. Podejście według ILS kategorii CAT I wymaga widzialności wzdłuż pasa (RVR) co najmniej 550 metrów — znacznie mniej, niż zwykle powoduje zmętnienie wywołane zanieczyszczeniami. IMGW wskazuje, że teoretycznie smog może obniżyć widzialność poniżej minimów, ale za przekierowania na Balicach w praktyce odpowiada mgła.

Porównanie: smog i mgła z perspektywy pasażera

Praktyczne wskazówki

• Nie oceniaj szans na lot po aplikacji smogowej. Alarm smogowy w Krakowie nie mówi nic o warunkach lądowania na Balicach.
• Patrz na widzialność, nie na jakość powietrza. Sprawdź aktualną widoczność i RVR lub stronę Czy w Krakowie jest mgła?
• Czytając METAR dla EPKK: HZ lub FU zwykle nie zagrażają operacjom, BR sygnalizuje wilgotne powietrze i ryzyko pogorszenia, a FG oznacza mgłę i możliwe utrudnienia.
• Najbardziej narażone są poranki w sezonie jesienno-zimowym — około 60% mgieł w rejonie Krakowa występuje rano.

Jak lotnisko działa, gdy widzialność naprawdę spada, wyjaśniamy w artykule Procedury LVP na lotnisku Kraków-Balice.

Sprawdź aktualną sytuację

Zobacz aktualny status lotów →

Szybka odpowiedź: Mgła na lotnisku Kraków-Balice dzisiaj.

Zobacz także

• Mgła na lotnisku Kraków-Balice — dlaczego Balice są na nią tak podatne.
• Procedury LVP — co dzieje się na lotnisku przy mgle.
• Widoczność na lotnisku Kraków — czym jest RVR.
• Najlepsze miesiące na loty z Krakowa — kiedy ryzyko mgły jest najniższe.
• Odladzanie samolotów zimą — druga zimowa przyczyna opóźnień.
• Lot odwołany przez pogodę — co Ci się należy.

FAQ